Što je grob bio bliže crkvi, to je bio skuplji i prestižniji: U srednjem veku društveni status se merio drugačije
U srednjovekovnoj Danskoj društveni položaj nije se pokazivao samo tokom života, već i nakon smrti. Mesto večnog počinka imalo je svoju cenu - što je grob bio bliže crkvi, to je bio skuplji i prestižniji. Bogatiji slojevi mogli su sebi da obezbede sahranu uz same zidove svetih objekata, dok su ostali završavali dalje od centra verskog života.
Ova praksa podstakla je naučnike da istraže da li su osobe obolele od teških i stigmatizovanih bolesti, poput gube i tuberkuloze, bile potiskivane na manje ugledne delove grobalja.
Da li su bolesni bili izopšteni?
Guba, poznata i kao lepra, vekovima je bila povezivana sa grehom i moralnom kaznom, dok je tuberkuloza imala manje vidljive simptome. Upravo zato istraživači su želeli da utvrde da li je postojala razlika u tretmanu obolelih. Studiju je predvodila dr Sejdž Kelmelis sa Univerziteta Južne Dakote, a rad je objavljen u časopisu "Frontiers in Environmental Archaeology". U istraživanju su učestvovale i Viki Kristensen i dr Dorte Pedersen sa Univerziteta Južne Danske.
"Kada smo započeli ovaj rad, odmah sam se setila filma "Monti Pajton i Sveti gral", tačnije scene sa kolicima za kugu," rekla je dr Sejdž Kelmelis i dodala: "Mislim da ta slika oslikava naše ideje o tome kako su ljudi u prošlosti, a u nekim slučajevima i danas, reagovali na iscrpljujuće bolesti. Međutim, naša studija otkriva da su srednjovekovne zajednice imale i promenjiv odnos i promenjiv sastav. U nekoliko zajednica, oni koji su bili bolesni sahranjivani su pored svojih komšija i dobijali su isti tretman kao i svi ostali."
Analiza gotovo hiljadu skeleta
Tim je analizirao 939 skeleta odraslih osoba sa pet danskih srednjovekovnih grobalja - tri gradska i dva seoska. Cilj je bio da se utvrdi da li je postojala razlika između urbanih i ruralnih sredina, budući da je veća gustina stanovništva u gradovima pogodovala širenju zaraznih bolesti.
Na kostima su traženi tragovi bolesti: guba ostavlja prepoznatljive promene na licu, šakama i stopalima, dok tuberkuloza pogađa zglobove i kosti u predelu pluća. Nakon procene zdravstvenog stanja i starosti umrlih, istraživači su mapirali raspored grobova i uporedili položaje sahrana sa društvenim statusom.
Neočekivani rezultati
Opšti zaključak bio je iznenađujući - nije pronađena jasna veza između bolesti i mesta sahrane. Osobe obolele od gube i tuberkuloze često su bile pokopane u jednako uglednim delovima grobalja kao i zdravi pojedinci. Izuzetak je zabeležen na jednom gradskom groblju u Ribeu, gde je veći procenat osoba sa tuberkulozom bio sahranjen u delu nižeg statusa u poređenju sa onima pokopanim u crkvi ili manastiru. Ipak, istraživači smatraju da to više govori o stepenu izloženosti bolesti nego o društvenoj stigmi.
Na groblju Droten, gotovo polovina prestižnih sahrana odnosila se na osobe koje su imale tragove tuberkuloze. Pretpostavlja se da su imućniji ljudi imali bolje uslove života, što im je omogućavalo da duže žive sa bolešću - dovoljno dugo da ona ostavi promene na kostima.
Razbijanje stereotipa
Rezultati ukazuju na to da srednjovekovne zajednice možda nisu bile toliko isključive prema bolesnima kao što se danas često pretpostavlja. Ipak, naučnici napominju da su potrebna dodatna iskopavanja i preciznije metode, uključujući genomske analize, kako bi se dobila potpunija slika.
"Pojedinci su možda nosili bakteriju, ali su umrli pre nego što se to moglo manifestovati na skeletu. Dok ne budemo mogli da uključimo genomske metode, možda nećemo znati puni obim toga kako su ove bolesti uticale na zajednice u prošlosti," upozorila je Kelmelisova.
(Kurir.rs/Phys.org)
Pogledajte video: U ovom srpskom selu leži cela istorija Balkana